Hà Giang là nơi cư trú lâu đời của hơn 19 dân tộc anh em, trong đó tiêu biểu là Mông, Dao, Tày, Nùng, Lô Lô, Pà Thẻn…
Chính sự cộng cư lâu dài trong điều kiện địa hình núi đá khắc nghiệt đã hình thành nên một không gian văn hoá đa tầng.
Các cộng đồng cùng tồn tại nhưng không hoà tan, tạo nên bức tranh đa sắc màu.
"Giữa đá xám vẫn hồng hoa nở,
Tình người gắn kết tựa mây xanh."
"Về thăm Hà Giang mùa trẩy hội
Cưỡi ngựa cùng em chợ tình Khau Vai
Hoa tam giác mạch bên đèo Mã Pí Lèng
Hồn núi sông reo theo điệu khèn say."
-Về thăm Hà Giang mùa trẩy hội-
Chợ phiên vùng cao Hà Giang không đơn thuần là hoạt động kinh tế mà là thiết chế xã hội đặc biệt, diễn ra theo chu kỳ 5–6 ngày, phản ánh rõ nhịp sống cộng đồng của cư dân miền núi; tại chợ, người dân không chỉ trao đổi nông sản, gia súc, hàng thủ công mà còn gặp gỡ, giao lưu, kết bạn, tìm bạn đời, chia sẻ thông tin, qua đó duy trì sự gắn kết xã hội trong điều kiện dân cư phân bố thưa thớt, địa hình chia cắt mạnh.
"Chợ phiên rộn bước say mê,
Sắc chàm nghiêng nắng, sơn khê gọi mời. "
Nổi bật với váy xòe nhiều nếp, thêu hoa văn sặc sỡ.
Nam giới mặc áo chàm, quần ống đứng, đội mũ hoặc khăn.
→ Hoa văn thường mô phỏng thiên nhiên, núi rừng và đời sống sản xuất.
Rất đặc biệt với kỹ thuật ghép vải hình tam giác, vuông nhỏ đầy màu sắc.
Hoa văn rực rỡ, bố cục đối xứng.
→ Được xem là một trong những bộ trang phục cầu kỳ nhất vùng cao.
Chủ yếu màu chàm indigo giản dị.
Áo năm thân, thắt lưng vải, ít hoa văn cầu kỳ.
→ Thể hiện nét thanh lịch, kín đáo của văn hoá Tày.
Dễ nhận biết bởi khăn đội đầu màu đỏ (Dao Đỏ).
Áo dài thêu họa tiết hình học, kết hợp tua chỉ và bạc trang sức.
Trang phục thể hiện tuổi tác, tình trạng hôn nhân.
"Nhà đất trình tường ôm gió lạnh
Bếp hồng sưởi ấm cả sơn hà."
Kiến trúc truyền thống Hà Giang gắn liền với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt của cao nguyên đá. Nhà trình tường của người Mông, Dao được xây bằng đất nện dày, mái ngói âm dương, vừa bền chắc vừa giữ ấm tốt vào mùa đông.
Tiêu biểu có Dinh thự họ Vương và Phố cổ Đồng Văn.
"Một chiều mây phủ đỉnh cao,
Khèn ai da diết ngọt ngào gọi xuân."
Khèn Mông, đàn tính của người Dao, cồng chiêng Tày vang vọng giữa núi rừng trong mỗi mùa lễ hội, tạo nên âm thanh rộn ràng và thiêng liêng. Tiếng nhạc hòa cùng những điệu múa sạp nhịp nhàng, múa xòe uyển chuyển, thể hiện tinh thần đoàn kết, niềm vui cộng đồng và khát vọng về cuộc sống no ấm, đủ đầy của người dân vùng cao.
"Văn hóa Hà Giang là bản hòa ca của nhiều dân tộc, nơi tiếng khèn, sắc chàm và nếp nhà trình tường cùng ngân lên giữa đại ngàn đá núi biên cương."